Sultan Sencer ‘in Hayatı

TRT ekranlarında, pazartesi günü Uyanış: Büyük Selçuklu adlı dizide ki Ekin Koç’un canlandırdığı Sultan Sencer ‘in hayatını Tarih Sitesi olarak ele alıyoruz. Bu keyifli yazmızı okuyunca, TRT dizisinde ki hataları görebileceksiniz. Unutmayın tarih izlenmez! Tarih okunur. Tarihi dizileri izleyin . Fakat okuyarak hataları tespit edin…

Büyük Selçuklu İmparatorluğu ‘nun son sultanıdır. Sultan Melik Şah’ın oğludur. Melik Şah, seferde iken Sincar’ da doğmuştur(1086).  Sultan Sencer ‘in (bazı kaynaklar Sancar demektedir.) çocukluğu ile ilgili pek bir malumat yoktur. Genç , delikanlı yıllarında çok yakışıklı olduğu söylenir.  Daha sonra ki yıllarca çiçek hastalığına yakalandığı ve yüzünde ciddi izler bıraktığı söylenmektedir.

Devlet yönetimininde ufak yaşlarda görevler almıştır.  Ağabeyi Berk Yaruk’un hükümdarlığı döneminde devlet işlerinde yardımcı olmuştur. Sultan Sencer Berk Yaruk ve Muhammed Tapar ağabeylerinin döneminde onlara çok yardımcı olmuştur. Her iki ağabeyinin saltanatı döneminde itaatkar ve uysal yapısını asla bozmamıştır. Devlet töresini asla çiğnemedi. Sancar alimlere çok olmuştur. İmam Gazali ile hem babası Melik Şah hemde Sultan Sencer, İmam Gazali ile  çok münasebetlerde bulunmuşlardır.

Sultan Sencer (Sancar)

Sancar ‘ın sultanlığa ilk ciddi adımı 1100 yıllarında, doğuda ki isyanları bastırarak olmuştur. Hükümdarlığa yükselmeden önce iki önemli hadisesi vardır.

Birisi Karahanlı hükümdarı Kadir Han ‘ın Selçuklu Ülkesi ‘ni Horasan’a kadar istila etmesidir. Sultan Sencer Kadir Han ‘ın üzerine yürüdü. Horasan çevresinde meydana gelen çarpışma da Karahanlı hükümdarı Kadir Han yenildi ve öldürüldü. Sencer ‘in bu başarısı Selçuklu ‘yu Karahanlı istilasından kurtarmıştır.

Diğer mesele ise, Sancar Gazneli Devleti’ni Selçukluya tabi yaptı.  Yıllarca barış içinde yaşadılar. Gazne’de hutbe okunurken Halife, Büyük Selçuklu Sultanı, Sencer ve Gazne Sultan’ı Behramşah adına okunurdu.  O dönemlerde Sancar henüz meliktir.

Muhammed Tapar devletin Batı idaresini kontrol ederken, Sultan Sencer ‘e doğu idaresini verdi. Sancar doğuyu  Melikşah ‘ın siyaset ile dizayn etti. Yeniden Selçuklu düzenini kurdu. Muhammed Tapar doğudan emin bir şekilde batıyı yönetiyordu.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Mete Han'ın Tahta Geçişi

Hükümdarlığa Geçişi

Tarih 1118’i gösterdiğinde Büyük Selçuklu Hükümdar’ı Muhammed Tapar vefat etmişti. Çok küçük yaşta bulunan oğlu Mahmud, devlet erkanı tarafından sultanlığa getirilmişti. Bunun üzerine Sancar Horasan’da kendisini Sultan ilan etti. Halife de, Sultan Sencer ‘in “sultanlığını” tasdik etti.  Devletin tek sultanı olabilmesi için tek engel vardı. O da yiğeni Mamud ! 14 Ağustos 1119’da tarihe Save savaşı olarak geçen savaşta Sancar yeğeni Mahmud’u mağlup ederek Büyük Selçuklu Devleti’nin Sultanı oluyor.

Yeğeni Mahmud ile yapılan savaştan sonra, Mahmud’a Irak toprakları veriliyor. Mahmud “Sultan” ünvanını koruyacak ve rey sahibi olacaktı. Böylelikle Irak Selçuklu Devleti ortaya çıktı. Mahmud Selçuklu Hükümdarı Sultan Sencer ‘e tabi olacaktı.

Sultan Sencer 1113’de Semerkand’a, 1114’de Gazne’ye ve yine 111’de Gurlular’a seferler yaparak Selçukluya bağladı.

İsyanlar …

Tarihler 1132 ‘yi gösterdiğinde isyanın sesi Irak’tan geliyordu. Irak’a tayin ettiği yeğeni Mahmud, Dinever Savaşı’nda amcası Sultan Sencer’e yenildi. Sancar yanında getirdiği Mahmud’un kardeşi Tuğrul’u Irak Selçuklular’ın başına getirdi.

1133 senesinde Karahanlılar isyan etti. Selçuklu askerleri çarpışmadan galip ayrıldı. Sancar, Karahanlı Hükümdar’ı Arslan Han’ın yerine, Hasan Tegin’i hükümdar yaptı. Karahanlılar tekrar Selçuklu’ya tabi oldu.

1136 tarihinde Gazneliler isyan etti. Sultan Sencer Gazneli Hükümdarı Bahramşah üzerine yürüdü . Gazneli hükümdarını tekrar kendisine tabi etti.

1141’de ise Harizim’de isyan başladı. Harizm’e sefer yapan Sancar buraya’da yiğeni Süleyman Şah’ı tayin etti.

İlk Mağlubiyet

Karahanlılar’a müslüman olmayan  Karahıtaylar saldırdı. Sultan Sencer Karahanlılar’a yardıma gitti .Semerkand çevresin’de Katavan sahrasında, Karahıytaylara yenildi (1141). Sancar Belh şehrini kaybetti.  Bu mağlubiyet, yenilmez denen Sancar’ı telaşa düşürdü. Bundan sonra Sancar ciddi müdafa tedbirleri aldı.

Sancar
Sancar

Harzimşah Atsız bu mağlubiyeti fırsat bildi ve Horasan, İmparatorluk Payitahtıi Mervi yağmaladı. Hazineleri çalıp götürdü. Dana sonra Sancar’ın sefer yapacağını öğrenen Atsız korkarak çarpışmayı göze alamadı. Tekrar Selçukluya itaatini arz etti ve çaldığı hazineleri geri iade etti. Fakat Atsız yine itaatini bozdu.  bunun üzerine Sancar, Atsız’a elçi olarak dönemin Adib Sabir’i gönderdi. Fakat Atsız kurduğu bir pusuda Adib Sabir’i öldürdü. Sefer yapmaya mecbur kalan Sancar Harzimşah Atsız’ın  payitaht kapılarına dayandı. Atsız elçi aracılığı ile af diledi. Sultan Sencer Atsız’ı yine affetti.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Sultan Berkyaruk

Gurlular’a Karşı Büyük Zafer

Kumandanlarından Kamaç, Gurlular ile sürekli mücadele içindeydi. Sancar Atsız Seferinden dönerken, Kamaç ise Gurlulara mağlup olmuştu. Gurlular ardından Gazneliler ile savaşa tutuştu ve Gaznelileri ağır bir yenilgiye uğrattı. Gazneli Hükümdarı Behramşah hindistana kaçtı. Gurlu Hükümdarı Alaaddin Hüseyin Cihansuz, Gazneli tahtını  yerle bir etti. 1152’de Gurlulara haddini bildirmek için Sultan Sencer sefere çıktı. 1152 Haziran ayında yapılan savaşta Sancar gurluları mağlup etti.  Gurlu hükümdarı Alaaddin Hüseyin Cihansuz esir edildi.  Sancar Karahıtaylılar karşısında aldığı mağlubiyetten sonra ilk defa büyük bir zafer kazandı.  Yeniden itibarı yükselmişti.

Talihsizlikler Bitmiyor Sancar Esir Düşüyor

Bir süredir Oğuzlar ve Selçuklu emirleri arasıdna baş gösteren ayrılık iyice büyüdü. Bazı emirlerin ısrarı üzerine Selçuklular ile Oğuzlar Belh şehrinde savaşa mecbur kaldılar (1153).  Savaşı Selçuklular kaybetti. Sultan Sencer esir düştü.  Oğzular tabi oldukları Selçuklu Devletini yendiler. Kendilerini tabi oldukları imparatorluğun başında buldular. Oğuzlar büyük bir tevazu göstererek, kendilerinden birini hükümdar yapmayıp, Sancar ‘ı tahtına geri oturttular.  Asla saygıda ve hürmette kusur etmediler. Bu durum Oğuzların Büyük Selçuklu İmparatorluğu’ nu devam ettirmek istemesini gösterir.

Her ne olursa olsun Sancar esareti kabul etmedi Tahtan inerek 3 yıl esir hayatı sürdü. Mu`Ayyad Ayba tarafından   muhafızlara sultan adına vaadlerde bulunarak Sancar esaretten kurtarıldı. (1156). Tahta yeniden oturan Sultan kumandanlarını bıraktığı gibi bulamadı. Bundan sonrada bir nevi kumandanlarının esiri olarak devam etti.  Sultan Sencer 91 yaşında 1157’de vefat etti.

Sancar Doğuda ve batıda çok mücadeleler vermiştir. Batıyı tanzime uğraşırken sürekli doğuda çıkan isyanlar Sancarı mecbur olarka doğuya çekmiştir. Doğu ile uğraşırken batı tamamen ihmal edilmiştir. Sultan Sencer 40 yıl saltanat sürmüştür.

facebook

Kaynak : Türk sultanları Ansiklopedisi, 53.S

5 thoughts on “Sultan Sencer ‘in Hayatı

  • Ekim 7, 2020 tarihinde, saat 8:19 pm
    Permalink

    Gayet aydınlatıcı ve başarılı olmuş emeğinize sağlık..

    Yanıtla
  • Ekim 7, 2020 tarihinde, saat 8:45 pm
    Permalink

    yorumlama için teşekkurler aydinlatici olmuş…

    Yanıtla
  • Ekim 8, 2020 tarihinde, saat 9:19 am
    Permalink

    Bilgilendirme için teşekkürler, tarihin bilmediğim yönlerini keşfettim sayenizde ☺️

    Yanıtla
  • Ekim 11, 2020 tarihinde, saat 3:50 pm
    Permalink

    Bence süper olmuş emeğine sağlık

    Yanıtla
  • Ekim 11, 2020 tarihinde, saat 6:52 pm
    Permalink

    Süper olmuş emeğine yüreğine sağlık

    Yanıtla

Bir Cevap Yazın

Pin It on Pinterest