Sultan Birinci Murad (Hüdâvendigâr)

Osmanlı sultanlarının üçüncüsü. Bursa’nın fethinden sonra 1326’da doğdu. Babası Osmanlı sultanlarının ikincisi olan Orhan Gazi ‘dir. Annesi Nilüfer Hatun’dur. Lala Şahin Paşa ‘nın yanında dini, millii idari ve askeri eğitimini aldı. Orhan Gazi veliaht olarak olarak Süleyman Şah’ı göstermekteydi. Bir kaza sonucu Süleyman Şah vefat edince, Orhan Gazi veliaht olarak Sultan Birinci Murad Han’ı gösterdi. Tarih Sitesi bu gün bir Osmanlı padişahını daha sizlere tanıtacak. Ömrünü at sırtında gazâ içerisinde geçiren Birinci Murad Han, Türk İslam tarihinin önemli isimlerindendir.

Sultan Birinci Murad Han Anadolu ve Avrupa kıtasında devletin hudutlarını genişletmiştir. İslam’ın cihad emrini yerine getirmiş ve Osmanlı’ya şanlı zaferler kazandırmıştır. Tarihi kaynakların çoğunda Murad Han’ın, en az otuz yedi gazâ yaptığı söylenmektedir. Avrupa’da kazandığı hudutlara , doğudan getirdiği Türk-İslam nüfusunu yerleştirdi. Böylelikle Avrupa’da devlet kalıcı oldu. Sultan Birinci Murad dindar ve ahalisine şefkatliydi. Bu gün ki Balkan nüfusunda müslümanların çok olması Birinci Murad Han’ın iskan politikasıdır. Bir çok camii ve hayrat yaptırmıştır.

Sultan Birinci Murad (Hüdâvendigâr)

Süleyman Şah’ın vefatından sonra hastalanan Orhan Gazi, oğlu Sultan Birinci Murad‘ı veliaht ilan etmişti. I. Murat Rumeli’de fetihlerde bulunurken , 1359’da babası Orhan Gazi vefat eder. Bunun üzerine, Murat Han üçüncü Osmanlı Padişahı olarak ilan edildi. Bursa’ya gelen Sultan, önce şehzadeler meselesini halletti. Daha sonra sefere çıkıp ilk önce Karadeniz Ereğli’yi feth etti. Ardından Ankara’yı feth etti. İlk serdar ve sadrazam olarak Lala Şahin Paşa’yı atadı. Kadı asker olarak da Çandarlı Halil Paşa’yı tayin etti.

Fetihler

Devlet teşkilatlanma işlerini halleden Sultan Birinci Murad, vakit kaybetmeden Rumeli’ye fetihlere yöneldi. 1360 yılında Pınarhisar, Çorlu, Keşan, Dimetoka, Lüleburgaz, Babaeski 1361 yılında da tüm Edirne feth edildi. Edirne Fethi ‘nin önemi; “Türkler‘in Avrupa’ya kesin olarak yerleşmesinin” temini oldu. Edirne Osmanlı’nın Avrupa Fetihlerine askeri üs oldu. Bizans’ın İstanbul’dan sonra en önemli şehri olan Edirne, artık Osmanlı hakimiyetindeydi. Zağra, Yenice, Gümülcine, ve Filibe feth edilerek buralara iskan politikası uygulandı.

Yeniçeri Ocağı Kimin Fikri ?

Papa Beşinci Urban, Sultan Birinci Murad Han’ın Rumeli’deki fetihlerinden rahatsız oldu. Bir çok hristiyan Avrupa devleti de, bu durumdan rahatsızdı . Papa Urban, haçlı ruhu ile bir çok Avrupa ülkelerini teşvik etti. Osmanlı aleyhine, balkan ülkelerinden oluşan, Haçlı ittifakı kuruldu. Haçlı ittifakından haberdar olan Sultan Murad gerekli tedbirlerini aldı. Fakat fetihler genişlemesiyle de asker ihtiyacı doğdu. Bunun üzerine, Karamanlı Molla Rüstem; “savaşlarda esir düşen gayr-i Müslim çocukların, beşte birinin asker ocağında yetiştirilmesi” teklifini sundu. Kadıasker Çandarlı Kara Halil ‘in olur fetvası verilince, Sultan 1. Murad döneminde Yeniçeri Asker Ocağı kuruldu.

Feth edilen topraklarda esir alınan yetim gayr-ı müslim çocuklar Türk-İslam terbiyesi ile yetiştirilmek suretiyle, Anadolu’da Türk çiftci ailelerin yanına yerleştirildi. Yeniçeri ocakları için mali

Sultan Birinci Murad
Sultan Birinci Murad

teşkilatların gelirleri artırıldı. Savaşlarda ele geçirilen ganimetlerin beşte biri İslam hukukuna göre devletindi . Buna göre feth edilen topraklar da Osmanlı Devlet Teşkilatı uygulanması için Pençik kanunu çıkarıldı. Ganimetlerden elde edile beşte bir buralarda Osmanlı Devlet teşkilatı için kullanıldı. Pençik kanunu ve Yeniçeri ocakları Sultan, Birinci Murad döneminde çıkarılan iki önemli devlet yapılanmasıydı .

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Orhan Gazi'nin Hayatı

Venedik-Bizans İttifakı

Osmanlı kuvvetlerinin Rumeli’de hızla ilerlemesi Bizans Kayseri Yuannis’i telaşlandırdı. Bunun için yeni seçilen Venedik Dük’ü Lorenzo Çelsi ile ittifak oldu. Osmanlı’nın hakim olduğu Rumeli topraklarında ki bölgelere saldırdılar. Venedik-Bizans ittifakının bu saldırılar da başarılı olamayınca, Bizans Kayseri Yuannis , Osmanlı ile anlaşmaya karar verdi. 1363 yılında yapılan antlaşmaya göre;

  • Bizans Osmanlı’nın Rumeli’de ki varlığını kabul edecek.
  • Bu toprakları doğrudan doğruya ve dolaylı yollarla asla almaya teşebbüs etmeyecek.
  • Bizans hiç bir zaman Türk düşmanları ile birleşmeyecek.
  • Anadolu’dan gelecek taaruzlara karşı, Bizans Osmanlı’ya askeri yardım sağlayacak.

Tarihte İlk Osmanlı-Haçlı Savaşı Olan Sırpsındğı Savaşı

Sultan Birinci Murad Rumeli fetihleri esnasında, Osmanlı öncü kuvvetleri Filibe’yi fetheder. Filibe’nin Rum muhafızı, Sırp Kralı Beşinci Uroş’a sığınır. Rum Muhafız Miloş’a, Osmanlı’nın faaliyetleri hakkında geniş bilgi verir. Bunun üzerine Papa Urban’ın da teşvikleri ile Macar Kralı Layoş, , Sırp Kralı Uroş, ve Bosna Kralı Turtkai Bulgar ve Eflak güçleri birleşerek Haçlı ordusunu topladılar. I.Murad ise o sırada Bursa’da bulunuyordu. Haçlılar Sultan Birinci Murad ‘ın Bursa’da olmasından yaralanıp, Osmanlı topraklarında ilerlemeye başladılar. Lala Şahin Paşa vaziyeti I.Murad Han’a bildirdi. Ayrıca Hacı İlbeyi kumandasında on bin kişilik orduyu keşif için gönderdi. Haçlılar; Meriç Nehri ‘ni hiç bir zorlukla karşılaşmadan geçince, zafer kazandıklarını sandılar. Haçlılar, zafer coşkusuyla sarhoş olup geceyi eğlenerek geçirmeye başladılar. Hacı İlbeyi geçe muharebesi taktiği ile ani bir baskınla, Haçlıları bozguna uğrattı. Meriç Sahili ‘nde büyük bozguna uğrayan Haçlılar ‘ın bir kısmı Meriç sularında boğuldu. Sırpsındığı Zaferi tarihe, Osmanlı’nın Haçlılara vurduğu ilk tokat olarak geçer. 1. Murad’da Rumeli’ye geçmeden önce Katalanlar’ın elinde olan Biga’yı feth etti.

Başkent Edirne

Sırpsındığı Zaferi’nden sonra Sultan Birinci Murad Han Edirne’yi başkent ilan etti. Kısa sürede şehri camii, mescid, saray ile İslami usullere göre süsledi. Edirne, İstanbul’un fethine kadar başkent olarak kaldı. Adriytik ‘te bulunan Raguza Cumhuriyeti, ticari antlaşma ile Osmanlı hakimiyetine girdi.

İmparatorluğa

Bizans Kayseri’nin dayısı olan İtalyan Savuna Kont’u Amedeo Geliboluyu işgal etti. Hemen hemen bir yıl sonra Sultan Birinci Murad tarafından, Gelibolu işgalden kurtarıldı. 1366 yılında Sultan Murad Han Balkan fûtuhatı başlattı. Makedonya’yı zapt etmesi için, batı cephesi kumandanlığına Evrenos Bey, Tunca boyu fetihleri içinde Kara Timurtaş Paşa vazifelendirildi. 1366 tarihinde Kızılağaç Yenicesiyle, İslimiye fethedildi. 1367 senesinde Burgaz, Karınova ve Aydos vilayetleri fethedildi. Daha önce alınan ama sonra elden çıkan, eski adı Kırkkilise olan Kırklareli’de 1367’de Sizebolu kalesiyle birlikte fethedildi. Bulgar Kralı Yuvan Şişman Osmanlılar ile baş edemeyeceğini anlayınca antlaşmaya vardı. Kız kardeşi Prenses Marya’yı Sultan Murad’a vererek, antlaşmayı kuvvetlendirmek istedi.

Çirmen Zaferi

Sultan Birinci Murad ‘ın Balkan topraklarında ki başarısı Bulgar Kralı Yuvan Şişman’ı oldukça telaşlandırdı. Yuvan Şişman antlaşmaya sadık kalmadı ve Bizans’ında teşvikleriyle cesaretlenen Yuvan Şişman, Sırp Kralı ile antlaştı. Osmanlı lehine çalışmaya başladı. 26 Eylül 1371 yılında Cuma günü , Çirmen’de iki ordu karşı karşıya geldi. Yapılan muharebede Osmanlı, Sırp-Bulgar ittifakından oluşan orduyu bozguna uğrattı. Bulgar Kralı Yuvan Şişman Çirmen’de , Sırp Kralı ise kaçarken öldürüldü. Bu savaş tarihe Çirmen Zaferi diye geçti.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Yıldırım Bayezid Han

Fetihler ve Akınlar

Çirmen zaferinden sonra Sırp Kralı Lazar 1372 yılında Osmanlı hakimiyetini kabul etti. Osmanlı akıncıları Vardar’ı geçip, Bosna Arnavutluk, Sırbistan, Dalmaçya’ya kadar uzanakara Adriyatik Denizi ‘ne dayandılar. Yunanistan civarına ise büyük akınlar yapılmaya başlandı. yine 1372 yılında, Çatalca, İnceğiz ve Firecik fethedildi. Bizans 1373 ‘de Sultan Birinci Murad ‘a bağlılığını bildirdi. 1373 ‘de Çandarlı Kara Halil Hayrüddin Paşa Selanik zaferini kazandı . 1375 yılında Niş feth edildi. 1376 yılında Bulgaristan Osmanlı hakimiyetine girdi. Şehzade Bayezid, Germiyanoğulları Beyi Şah Çelebi’nin kızı Devlet Hatun ile evlendi. Çeyiz olarak, Kütahya, Simav, Eğrigöz, Tavşanlı beldeleri Osmanlı’yaverildi (1381).

Karamanoğulları ile İlk Savaş

Karamanoğlu Alaüddin Bey, Sultan Murad’ın Rumeli’de olmasını fırsat bilerek Osmanlı topraklarına saldırdı. Alaüddin Bey’in saldırı haberini alan Sultan Birinci Murad , Rumeli’de ki fetihler Çandarlı Halil Paşa’ya bırakarak Anadolu’ya geldi. Osmanlı kuvvetleri, Alaüddin Bey ve ordusunu mağlup ederek Alaüddin Bey’i sulhe zorladılar. Sultan Murad’ın damadı olan Alaüddin Bey, zaptettiği toprakları bırakarak, sulh imzaladı. Sultan Murad Han’ın elini öpüp af diledi. Karamanoğlulları Osmanlı hakimiyetini tanıdı ve Sultan Murad’ın hem batıda hemde Anadolu’da saygınlığı arttı. Şehzade Bayezid “Yıldırım” ünvanını bu savaşta kazandı.

Birinci Kosova Savaşı

Sultan Murad Han’ın Anadolu’da olmasını fırsat bilen Balkan Kralları ve Prensleri Osmanlı’ya karşı ittifak kurdular. Osmanlı akınları, Sırp despotu Lazar ve Bosna Kralı’nın topladığı otuz bin kişilik ordu ile karşılandı. 1378 tarihinde Ploşnik mevkisinde meydana gelen savaşta Lala Şahin Paşa kumdasında ki 20 bin kişilik Osmanlı ordusu mağlup oldu. Çok sayıda şehid verildi. Ploşnik zaferi ile iştaha gelen Balkan ülkeleri Hırvat, Leh, Macar ve diğer kralllar ve prenslikler birleşip Osmanlı aleyhine ittifak oldular. Osmanlıları çok iyi tanıyan Venedikliler bı ittifaka katılmadılar. Rumeli’de ki ittifakı haber alan Sultan Birinci Murad planlı ve sakin bir şekilde hazırlıklarını tamamlamaya başladı.

Batıda kurulan Balkan İttifakına karşı Sultan Murad Han, Anadolu Beyleri’nden yardım istedi. Anadolu Beyleri Sultan Murad Han’a yardım ettiler ve Balkan İttifakı’na karşı bir Türk ittifakı kuruldu. Ali Paşa, önce Bulgar merkezi Sofya’yı alarak , daha sonra da Silistre ve Niğbolu’yu zapt ederek, Bulgarlar’ın Haçlı ittifakına katılması engellendi. Vezir Ali Paşa, Sultan Birinci Murad Han’a Yanbolu’da vaziyeti anlattı. Harp divanında sefer kararı alındı. Priştina hedef ilan edildi. Osmanlı ordusu büyük Balkan harekatını başlattı. 8 Ağustos 1389 günü Üsküp ile Priştina arasında Kosova’da Haçlı ordusu ile karşılıkla savaş nizamı alındı. 9 Ağustos 1389 günü yapılan Birinci Kosova Savaşı’nı Osmanlı Ordusu, Haçlı ordusunu büyük bir bozguna uğrattı. Sultan Birinci Murad savaş sonrası meydanı gezerken, Miloş Obliç adında yaralı bir Sırp görür. Sultan Murad Hani yaralı Sırp’a halini sorduğu vakit, Sırp gizlediği bıçakla Sultan Birinci Murad Han’ı şehit etti.

Allah Rahmet Eylesin
Kaynak: Türk Sultanları Ansiklopedisi S.67- Resimli Osmanlı Tarihi Yavuz Bahadıroğlu.

One thought on “Sultan Birinci Murad (Hüdâvendigâr)

  • Kasım 12, 2020 tarihinde, saat 10:48 am
    Permalink

    Eline emeğine sağlık #Reis

    Yanıtla

Bir Cevap Yazın

Pin It on Pinterest